تبلیغات اینترنتیclose
نکات قابل توجه در تربیت دینی و مذهبی کودکان و نوجوانان
خبرنامه
تبليغات
نکات قابل توجه در تربیت دینی و مذهبی کودکان و نوجوانان
موضوع : مقالات تربیتی و پرورشی, | بازدید : 1170

نوشته شده توسط: میر سعید فرج پور پنجشنبه 6 بهمن 1390 18:04 لینک ثابت

 همراه با رشد هویت نوجوانی ، جست و جوی معنوی را برای دست یابی به معنی زندگی آغاز می شود. بیشتر کودکان پیش دبستانی با پرسش های خود در پی آنند که از بزرگسالان خود پاسخی در باره باور های معنوی خانواده بشنوند. به این ترتیب ، آنان بر اساس توضیحات نافذ و قضاوت های قطعی و رفتار های والدین ، یک دنیای معنوی برای خود ایجاد میکنند.

بقیه در ادامه مطلب.....

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *


برچسب ها : نکات قابل توجه در تربیت دینی و مذهبی کودکان و نوجوانان, همراه با رشد هویت نوجوانی ، جست و جوی معنوی را برای دست یابی به معنی زندگی آغاز می شود. بیشتر کودکان پیش دبستانی با پرسش های خود در پی آنند که از بزرگسالان خود پاسخی در باره باور های معنوی خانواده بشنوند. به این ترتیب ، آنان بر اساس توضیحات نافذ و قضاوت های قطعی و رفتار های والدین ، یک دنیای معنوی برای خود ایجاد میکنند.رشد فرهنگی ، اخلاقی و دینی همراه با رشد هویت نوجوانی ، جست و جوی معنوی را برای دست یابی به معنی زندگی آغاز می شود. بیشتر کودکان پیش دبستانی با پرسش های خود در پی آنند که از بزرگسالان خود پاسخی در باره باور های معنوی خانواده بشنوند. به این ترتیب ، آنان بر اساس توضیحات نافذ و قضاوت های قطعی و رفتار های والدین ، یک دنیای معنوی برای خود ایجاد میکنند. وقتی که این کودکان دوره دبستانی را می گذرانند پرسش های تازه ای مطرح می کنند و می خواهند بدانند چرا امور این جهان چنین است که هدف این پرسش ها شامل قوانین اخلاقی ، وجود پروردگار ، رسوم مذهبی معمول در خانواده ، بویژه پرسش هایی در باره مرگ است؛ خداوند کودک ده ساله همانند یک مرد فوق العاده توانا و بزرگ و مهربان است و صفات او بر حسب اینکه خانواده و مراسم مذهبی چه مشخصات و رفتار هایی را به کودک ارائه کرده اند ، در نظر کودکان مختلف فرق میکند. اما از سن یازده سالگی و در آستانه بلوغ با ظهور تدریجی تفکر انتزاعی در ذهن کودک ، مفهوم خداوند نیز تغییر میکند و به صورت یک روح عضیم در می آید. در یکی دو سال بعد ، فکر نو جوان بیش از پیش به خداوند و مذهب و دیگر مسائل مهم زندگی معنوی جلب می شود.[1] تاثیرات روحی مذهب در کودکان و نوجوانان رشد افکار مذهبی و علاقه به فضیلت های مذهبی در سنین نوجوانی به حد اکثر خود می رسد تا حدی که گاهی نوجوانان گرایش به ریاضت کشیدن، شب زنده داری، انجام عبادات بسیار، راز و نیاز کردن با خدا و گریه های شبانه در هنگام نماز پیدا می نمایند؛ لذائذ را ترک می گویند و صفا و پاکی و خلوص روحشان ایجاد می شود. آنان تمایل دارند که همه اعمال خود و دیگران بر اساس خیر و مصلحت و دستور های دین باشد و همین افکار باعث می شود از بی قیدی و لا ابالیگری بر حذر باشند و خود را از فساد دور کنند. البته گاهی اوقات در انجام اعمال فوق جنبه افراط به خود می گیرند که به حال آنان مفید نیست و عوارضی را به دنبال خواهد داشت. آخرت و روز رستاخیز و برملا شدن همه اعمال و رفتارهای خوب و بد گذشته در این دوره فکر انها را به خود مشغول می نماید و باعش می شود که اعمال و رفتارشان را تحت کنترل در آورده و بر اساس معیار های شرعی عمل کنند و از این طریق آرامش خاطر کسب می نمایند و ناراحتی های خود را کاهش می دهند.[2] حق آزادی مذهب این حق، زیر مجموعه حق ازادی و ارزش آن به اندازه ای است که خداوند باری تعالی انسان را مکلف کرده که در اصول دین خود دست به تحقیق بزنند و سپس از روی آگاهی و با اختیار و آزادی، دین خود را برگزینند. در آیه 256 سوره بقره آمده است «دردین اجباری نیست... همچنین ما به حقیقت راه (حق و باطل) را به انسان نشان داده ایم خواه هدایت پذیرد و شکر این نعمت گوید، خواه آن نعمت را غفران کند.» به عبارت دیگر راه به انسان نشان داده شده ولی انسان این آزادی را دارد که آنرا بپذیرد یا نپذیرد. پذیرش اجباری ارزشی ندارد، بلکه پذیرش و انتخاب آزادانه ارزشمند است. ازادی مذهب یکی از چهره های ازادی اندیشه و اعتقاد است. در مورد مذهب، یک فرد باید این حق را داشته باشد که ازادانه، مذهب خود را انتخاب کند و همچنین باید این حق را داشته باشد که آزادانه مراسم و فرایض مذهبی را انجام دهد. متدین واقعی کسی است که آزادانه و با اختیار پایبند به اصول و احکام دینی باشد. اگر بنا بر این بود که انسان ها به زور و اجبار دیندار شوند و مذهب خاصی را بپذیرند، هیچکس بهتر از پروردگار متعال، قادر به انجام چنین کاری نبود. او می توانست انسان را به گونه ای خلق کند که فقط دیندار باشد و هیچگاه از دین منحرف نشود ولی اراده خداوند بر این قرار گرفته که انسان مختار و ازا آفریده شده و با اراده خود راه کمال را بپیماید.[3] آثار فردی عبادت عبادت ضمن اینکه هدف است روش تربیت اسلامی هم هست. دعا خواندن که خود نیز به منزله عبادت است جزو روش های اساسی تربیت اسلامی است. در دعاهایی که خواندن آنها از طریق پیشوایان معصوم توصیه شده است مضمون دعا غالباً فرد را به عظمت مقام حق تعالی، رافت الهی، نعکت های خداوندی، حقارت انسان، خود شناسی، مطالعه اعمال خود، اعتراف به گناه، توبه وامید به بخشایش الهی، تعهد برای جبران گذشته، محاسبه یا ارزیابی اعمال خود، خویشتن داری، تزکیه و زدودن آلودگی ها، اتصال به مبدا و رشد و تکامل و اموری از ایت قبیل متوجه می سازد.[4] عبادت از اشتغالات مطلوب اوقات فراغت است. عبادت به هر دو معنی اعم و اخص کلمه ، عبادت به اعتبار خاص کلمه یعنی عبادتی که جنبه مذهبی دارد، تزکیه و سلامت نفس را سبب می شود، نوعی رضایت خاطر باطنی را فراهم می آورد و آنگاه که از تظاهر و تعصب قشری فارغ و تنها به انگیزه خدا پرستی و برای تقریب به خدای یگانه است و از گرایش درونی شخصی به عمل صالح و خلق و خوی انسانی نشات می گیرد، بهترین وسیله دگرگونی رفتار و کردار انسان است.[5] ضرورت آموزش و انجام نماز و عبادت در کودکی اگر ترتیبی اتخاذ شود که کودکان دریابند انجام عبادت و نماز توسط آنها، آنان را در پیشگاه خدا ماجور می گرداند، رغبت بیشتری برای انجام عبادت خواهند داشت؛ از طرف دیگر انجام عبادت ها در کودکی موجب ملکه شدن آنها می گردد و چنین کودکانی در بزرگسالی عبادات را با سهولت بیشتری انجام میدهند. آنان که تا هنگام بلوغ نماز نخوانده اند این کار را با دشواری بیشتری به انجام می رسانند. پس اگر بخواهیم، با عبادت خو بگیرند باید دوره کودکی را مغتنم بشماریم. مسئله دیگر این است که وقتی کودکی از دوران نوباوگی به عبادت روی بیاورد و برای انجام آن به مسجد و سایر اماکن مذهبی برود، از همان زمان، با چنین فضا هایی انس می گیرد و با انسان های با ایمان مانوس می شود. انس با فضا های مذهبی و نیکان مانع گرایش به ورطه های فساد و نابودی گشته، انسان ها را از دوستی با بدان بر حذر می دارد و فرد با چنین خصوصیاتی به صلاح و حیات طیب نزدیک و نزدیکتر می شود.[6] نحوه تفکر کودکان در مورد خداوند و عبادت او برخی متخصصان علوم تربیتی، بر مبنای نقش مربی، مراحل تربیت دینی را به شرح زیر توصیف میکنند: 1. مرحله انس دینی: این مرحله شامل سال های اولیه زندگی است. نقش والدین و مربیان در شکل گیری مرحله انس دینی بسیار مهم است. کودکان، ارتباط والدین و مربیان با خداوند و نحوه توجه به او، رعایت دستور های دینی و شکل انجام فرائض دینی را می بینند. 2. مرحله عادت دینی: در دوران دبستان، عادات متعدد در کودکان شکل می گیرد؛ شامل عادت به نماز خواندن و مسجد رفتن. 3. مرحله معرفت دینی: تفکر مذهبی به سبب رشد تفکر انتزاعی، در دوران راهنمایی شکل می گیرد. در این سن نوجوان در جهت فهم عادات دینی و تعالیم مذهبی تلاش می کند. 4. مرحله شاکله دینی: اگر مراحل قبل به نحوی شکل گیرد، در فرد شخصیت دینی بوجود می آید. 5. مرحله خود جوشی دینی: در این مرحله فرد به دنبال عشق الهی می گردد، رفتار او در جهت اهداف دینی قرار می گیرد و به سادگی تحت تاثیر شرایط بیرونی واقع نمی شود.[7] آموزش نماز به کودکان در آیات قرآن و روایات اسلامی قرآن مجید به یادگیری و آموزش بطور اعم و یادگیری و آموزش نماز بطور اخص اهمیت بسیار داده است. اهمیت یادگیری از دیدگاه قرآن به اندازه ای است که در اولین سوره ای که بهر پیامبر نازل می شود به مسئله یاد دادن و آموزش اشاره شده و از خواندن و نوشتن و یادگیری بعنوان ابزار هایی برای پرورش و رساندن انسان به کرامت یاد آوری گردیده است. خداوند در قرآن کریم خطاب به پیامبر می فرماید: «خانواده خود را به نماز فرمان بده و بر انجام آن شکیبا باش.» حضرت ابراهیم در دعا های خود می فرماید: پروردگارا، مرا برپاکننده نماز قرار ده و از فرزندانم نیز چنین فرما، پروردگرا دعای مرا بپذیر. حضرت علی (ع) می فرمایند: نماز را به فرزندانتان بیاموزید. در حدیث دیگری از امام علی (ع) نقل شده: نماز بر کودک زمانی که عقلش رسیده لازم است. امام صادق (ع) می فرمایند: هنگامی که کودک وضو را یاد می گیرد، خداوند پدر و مادرش را می آمرزد.[8] عوامل موثر بر تربیت دینی و اخلاقی 1. وراثت، ارث بردن فرزند از صفات و ویژگی های پدر و مادر و آباء و اجداد است که از راه نطفه انجام می گیرد. پدر متدین، روحیه دینداری را به فرزند خود انتقال می دهد. 2. محیط، عامل دیگری که در تربیت دینی و اخلاقی فرزندان موثر می باشد، تاثیرات محیطی است. غرض از محیط مجموعه عوامل و شرایطی است که فرد در آن زندگی می کند و تحت تاثیرات آن قرار می گیرد. 3. نقش معاشران و دوستان: کودک یک موجود اجتماعی است که احتیاج به انس و الفت دارد ونیازمند به همبازی است. پدران و مادران باید با تمام وجود تلاش کنند معاشران خوبی برای فرزند خود انتخاب کنند. با انجام این کار دو فایده عمده نصیب آنان خواهد شد؛ در درجه اول، فرزندانشان ناخودآگاه کمالات معاشر خوب را اقتباس کرده و به نیکی گرایش پیدا خواهند کرد؛ دوم اینکه از معاشرت با افراد فاسد و آلوده برکنار مانده و از آفات های زشت آنان مصون خواهند ماند.[9] آموزش شیوه های ادای فرایض دینی برای فرزندان 1. بعد از پیان هر نماز به گونه ای که فرزندانتان بشنوند، آنها را با ذکر نام دعا کنید و از خداوند عزت دنیوی و پاداش اخروی برایشان مسالت نمایید. این کار علاقه آنان را به نماز بیشتر خواهد کرد. پانوشت ها [1]. لطف آبادی ، حسین. روانشناسی رشد2. تهران: انتشارات سمت. 1380 ص 148. [2] . خدا یاری فرد، محمد. «مسائل نوجوانان و جوانان». انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران (1377).ص99. [3] . معظمی ، کاظمی ، شهلا و محمود.آموزش حقوق برای دختران. انتشارات دانشگاه الزهرا. 1381 ص 53. [4] . شریعتمداری، علی. اصول فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: انتشارات امیرکبیر. 1375. ص 239. [5] . معیری، محمد طاهر. مسائل آموزش و پرورش. تهران: انتشارات امیر کبیر 1376. ص 156. [6] . ایمانی، محسن. نماز خواندن کودک ونقش های ما درد تربیت عبادی او. نشریه ماهانه آموزشی- تربیتی پیوند. شماره290. 1382- ص 11. [7] . مهر محمدی، مجید. کودکان در مورد خداوند و عبادت او چگونه می اندیشند؟. نشریه ماهانه ی آموزشی-تربیتی پیوند. شماره 320. 1385-ص11. [8] . مهر محمدی، مجید. آموزش نماز به کودکان در آیات قرآن. نشریه ماهانه آموزشی-تربیتی پیوند. تابستان (1385) شماره های 321-322-323. ص 34. [9] . رشید پور، سعید. خانواده و فرزندان. انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران (1378) ص 58. [10] . شرفی، محمد رضا. مشکلات تربیتی را چگونه حل کنیم؟. انتشارات تذکیه. تهران 1376. ص 90. [11] . افروز، غلامعلي. نگرشي بر مباني نظري، هدف‌ها و روش‌ها در پرورش توانمند‌ي‌هاي کودکان پيش‌دبستاني، نشريه‌ي پيوند، شماره‌ي242. 1378. [12] . سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي. روش و محتواي آموزش در مراکز آموزشي قبل از دبستان (جلد اول) تهران، شرکت چاپ و نشر ايران. 1365. [13] . شکوهي، غلامحسين. تعليم و تربيت و مراحل آن، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوي. 1363. [14] . افروز، غلامعلي. روان‌شناسي و تربيت کودکان و نوجوانان، تهران، انتشارات انجمن اوليا و مربيان جمهوري اسلامي ايران. 1372 [15] . اسپارک، برنارد. آموزش در دوران کودکي، ترجمه‌ي محمد حسين نظري‌نژاد، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوي. 1369 [16] . افروز، غلامعلي. نگرشي بر مباني نظري، هدف‌ها و روش‌ها در پرورش توانمند‌ي‌هاي کودکان پيش‌دبستاني، نشريه‌ي پيوند، شماره‌ي242. 1378. منابع و ماخذ 1. لطف آبادی ، حسین(1380) روانشناسی رشد2. تهران: انتشارات سمت. 2. خدا یاری فرد، محمد(1377): «مسائل نوجوانان و جوانان». انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران. 3. معظمی ، کاظمی ، شهلا و محمود(1381):آموزش حقوق برای دختران. انتشارات دانشگاه الزهرا. 4. شریعتمداری، علی(1375): اصول فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: انتشارات امیرکبیر. 5. معیری، محمد طاهر(1376): مسائل آموزش و پرورش. تهران: انتشارات امیر کبیر. 6. ایمانی، محسن. نماز خواندن کودک ونقش های ما درد تربیت عبادی او. نشریه ماهانه آموزشی- تربیتی پیوند. شماره290. 7. مهر محمدی، مجید(1385): کودکان در مورد خداوند و عبادت او چگونه می اندیشند؟. نشریه ماهانه ی آموزشی-تربیتی پیوند. شماره 320. 8. مهر محمدی، مجید(1385): آموزش نماز به کودکان در آیات قرآن. نشریه ماهانه آموزشی-تربیتی پیوند. تابستان شماره های 321-322-323. 9. رشید پور، سعید(1378): خانواده و فرزندان. انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران . 10. شرفی، محمد رضا(1376): مشکلات تربیتی را چگونه حل کنیم؟. تهران: انتشارات تذکیه. 11. افروز، غلامعلي(1378): نگرشي بر مباني نظري، هدف‌ها و روش‌ها در پرورش توانمند‌ي‌هاي کودکان پيش‌دبستاني، نشريه‌ي پيوند، شماره‌ي242. 12. سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي(1365): روش و محتواي آموزش در مراکز آموزشي قبل از دبستان (جلد اول) تهران، شرکت چاپ و نشر ايران. 13. شکوهي، غلامحسين(1363): تعليم و تربيت و مراحل آن، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوي. 14. افروز، غلامعلي(1372): روان‌شناسي و تربيت کودکان و نوجوانان، تهران، انتشارات انجمن اوليا و مربيان جمهوري اسلامي ايران. 15. اسپارک، برنارد(1369): آموزش در دوران کودکي، ترجمه‌ي محمد حسين نظري‌نژاد، مشهد، انتشارات آستان قدقدس رضضوي.,
نویسندگان
آرشیو
عضویت سریع
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
کد امنیتی : *
با ما در ارتباط باشيد

30005367536767

آمار کاربران
نام کاربری :
رمز عبور :
ثبت نام عضو جدید
فراموشي رمز عبور

آمار بازدید:
میهمان آنلاین: 2
بازدید امروز: 1
بازدید دیروز: 0
بازدید کلی: 1

مطالب و نظرات:
تعداد مطالب: 123
تعداد نظرات: 49

عضویت:
امروز: 1
دیروز: 1
مجموع کاربران: 58

اعضای آنلاین:
تعداد اعضا: 0

نظر سنجی
نظر شما در باره سايت دبستان شهيد قاضي طباطبايي1
جعبه پیام
جستجو
کليه حقوق مادي و معنوي اين وب سايت محفوظ مي باشد.
درج مطالب در وب سايت ها، وبلاگ ها و نشريات با ذکـــر منبع مجاز است.
قدرت گرفته شده از سرویس وبلاگدهی ایران

در گوگل محبوب کنید